Islam w Rosji

Reklama

czw., 02/10/2022 - 13:44 -- MagdalenaL

Dziś „otwarcie mówi się, że Rosja… jest nie tylko krajem prawosławnym, ale także muzułmańskim. Obecnie w kraju mieszka ponad 20 milionów muzułmanów, w tym członkowie ponad 30 rdzennych narodów rosyjskich” – mówi Talib Saidbaev, doradca naczelnego muftiego Administracji Duchowej Muzułmanów Rosji. W dniach 5-6 listopada 2003 r. Kennan Institute i Middle East Project w Woodrow Wilson Center były gospodarzami konferencji, która zgromadziła ekspertów rosyjskich i amerykańskich, aby omówić rolę tożsamości i ideologii islamskiej w rosyjskim społeczeństwie historycznie i dziś. Prelegenci omówili szereg kwestii, w tym możliwość integracji muzułmanów ze społeczeństwem rosyjskim, istnienie wyraźnie rosyjskiej odmiany islamu oraz niebezpieczeństwo radykalnego politycznego islamu w Rosji.

 

    W wielu krajach europejskich często dyskutuje się o trudnościach i możliwościach integracji obywateli muzułmańskich. Kilku mówców zwróciło jednak uwagę, że Rosja różni się od państw takich jak Francja i Niemcy tym, że ludy muzułmańskie zamieszkiwały terytorium Rosji od wieków. Robert Crews ze Stanford University argumentował, że istnieje historyczny model muzułmanów jako lojalnych obywateli/poddanych państwa rosyjskiego. Twierdził, że carowie używali islamu jako środka zabezpieczenia politycznej lojalności poddanych muzułmańskich, a jest wiele przykładów muzułmanów, którzy byli aktywni w życiu politycznym Imperium Rosyjskiego. Według Crews dzisiejsza tendencja do postrzegania rosyjskich muzułmanów jako outsiderów może być uważana za nowy trend.

 

    Wszyscy mówcy zgodzili się, że niedawny wzrost ekspresji tożsamości islamskiej wśród rosyjskich grup muzułmańskich nie jest w większości przypadków zjawiskiem antyrosyjskim. Shireen Hunter z Centrum Studiów Strategicznych i Międzynarodowych podkreśliła, że ​​tożsamość jednostki zawsze składa się z wielu warstw. „Kiedy mówimy o islamskim zapewnieniu tożsamości wśród rosyjskich muzułmanów… myślę, że nie jest to tak bardzo przeciwko Rosji, czy przeciwko rosyjskości w sensie obywatelskim. Uważam, że większość [muzułmanów] czuje się przywiązana do integralności i przetrwania Rosji” – stwierdziła. Ponadto Radik Amirov z Duchowej Administracji Muzułmanów w Rosji zauważył, że islamscy przywódcy Rosji promują lojalność i współpracę ze świeckim państwem rosyjskim. Podkreślił pozycję islamu jako jednego z tradycyjnych wyznań narodu rosyjskiego i wyjaśnił, że przywódcy muzułmańscy pracują nad rozwiązywaniem wielu różnych problemów społecznych i wzmacnianiem społeczeństwa rosyjskiego.

 

    Prelegenci mieli różne opinie na temat natury „rosyjskiego islamu”. Kate Graney ze Skidmore College uważa, że ​​większość rosyjskich muzułmanów „podziela swego rodzaju modernistyczną interpretację islamu – ekumeniczną [i] oddaną państwu świeckiemu”. Przekonywała, że ​​rząd rosyjski powinien wspierać te umiarkowane tendencje wśród grup muzułmańskich. Jednak inni mówcy, w tym Aleksiej Małaszenko z Carnegie Moscow Center, uważali, że obecne próby państwa mające na celu wspieranie umiarkowanego rosyjskiego islamu są skazane na niepowodzenie, ponieważ muzułmanie uważają taką interwencję państwa za nieuprawnioną.

 

    Saidbaev i Rustem Shukurov z Moskiewskiego Uniwersytetu Państwowego zgodzili się, że rosyjscy muzułmanie są tolerancyjni i odrzucają radykalizm, ale byli również zaniepokojeni brakiem islamskiego nauczania i teologii w Rosji. Według Szukurowa „dobrze znana koncepcja ideologiczna Breżniewa, z którą cała populacja Związku Radzieckiego miałaby ostatecznie stanowić nowy byt etniczno-kulturowy, nie była jedynie fantazją… Ateistyczna… mentalność jest nadal wpływowa w Rosji wśród muzułmanów”. Saidbaev zwrócił uwagę, że brak islamskiej edukacji w okresie sowieckim spowodował, że rosyjscy muzułmanie są otwarci na wpływ misjonarzy z Arabii Saudyjskiej, Pakistanu i innych państw islamskich.

 

    Działalność misjonarzy muzułmańskich podsyciła obawy przed radykalizacją rosyjskich muzułmanów. Jeszcze bardziej niepokojący dla wielu ludzi był strach przed rozprzestrzenieniem się radykalnej ideologii islamskiej z Czeczenii. Małaszenko twierdził jednak, że czeczeński separatyzm opierał się na świeckim nacjonalizmie, a nie na islamie. Przywódcy czeczeńscy zaczęli później opowiadać się za polityczną ideologią islamu, ponieważ służyła ona jako „bardzo wygodny slogan” do mobilizowania ludzi do poparcia ruchu separatystycznego. Utrzymywał, że „pomysł nigdy nie został poparty przez większość społeczeństwa”.

 

    John Dunlop z Hoover Institution podkreślił, że większość Czeczenów nie chce państwa islamskiego i nie postrzega swojej walki z Rosją jako świętej wojny. Niemniej jednak ostrzegł, że powszechne postrzeganie wojny czeczeńskiej jako konfliktu między Rosjanami a muzułmanami może prowadzić do rosnącej niestabilności w innych silnie muzułmańskich regionach Rosji.

 

    Ogólnie rzecz biorąc, jednak mówcy wierzyli, że Rosja ma potencjał, aby odnieść sukces w integracji swoich różnorodnych społeczności religijnych, w tym muzułmanów. Według Huntera: „[A] zamożna Rosja i otwarta Rosja, która pozwala na uzasadnione wyrażanie etnicznej lub kulturowej odrębności. 

 

    Warto jednak zwrócić uwagę na to, że dane spotkanie było organizowane na neutralnym gruncie oraz omawiane jedynie ze strony teoretycznej. Ostatnie wydarzenia w Rosji wskazują, że spotkanie, które odbyło się prawie 20 lat temu, mające przewidzieć przyszłość islamu, nie do końca odgadło tendencje obecne w rosyjskim dyskursie muzułmańskim 2022 roku.

 

Autor: 
Autor tłumaczenia: Nikita Stelmakh Autor oryginału: Erin Hofmann
Polub Plportal.pl:

Reklama