W wieku 96 lat umiera ocalała z Auschwitz kobieta, która walczyła z rasizmem za pomocą muzyki

Reklama

śr., 07/14/2021 - 00:26 -- MagdalenaL

Zdjęcie: AP Photo/Heribert Proepper, file

Esther Bejarano, ocalała z obozu zagłady w Auschwitz, która wykorzystywała siłę muzyki do walki z antysemityzmem i rasizmem w powojennych Niemczech, zmarła w wieku 96 lat.

Bejarano zmarła spokojnie we wczesnych godzinach sobotnich w Szpitalu Żydowskim w Hamburgu, jak podała niemiecka agencja informacyjna dpa, cytując Helgę Obens, członka zarządu Komitetu Oświęcimskiego w Niemczech. Przyczyna śmierci nie została podana.

Niemiecki minister spraw zagranicznych Heiko Maas złożył hołd Bejarano, nazywając ją „ważnym głosem w walce z rasizmem i antysemityzmem".

Urodzona w 1924 roku jako córka żydowskiego kantora Rudolfa Loewy'ego w okupowanym przez Francuzów Saarlouis, rodzina przeniosła się później do Saarbruecken, gdzie Bejarano cieszyła się muzycznym i chronionym wychowaniem do czasu, gdy naziści doszli do władzy i miasto zostało zwrócone Niemcom w 1935 roku.

Jej rodzice i siostra Ruth zostali deportowani i zamordowani, a Bejarano musiała wykonywać prace przymusowe, zanim w 1943 roku trafiła do Auschwitz-Birkenau. Tam zgłosiła się na ochotnika do orkiestry dziewczęcej, grając na akordeonie za każdym razem, gdy przyjeżdżały pociągi pełne Żydów z całej Europy.

Bejarano powiedziała później, że muzyka pomogła jej utrzymać się przy życiu w osławionym niemieckim nazistowskim obozie zagłady w okupowanej Polsce i w latach po Holokauście.

„Grałyśmy ze łzami w oczach" - wspominała w 2010 roku w wywiadzie dla The Associated Press. „Nowi przybysze przychodzili machając i bijąc nam brawo, ale my wiedziałyśmy, że zostaną zabrani bezpośrednio do komór gazowych".

Ponieważ jej babcia była chrześcijanką, Bejarano została później przeniesiona do obozu koncentracyjnego w Ravensbrueck i przeżyła marsz śmierci pod koniec wojny.

W swoim pamiętniku Bejarano wspomina, że została uratowana przez żołnierzy amerykańskich, którzy podarowali jej akordeon na którym grała w dniu, w którym amerykańscy żołnierze i ocaleni z obozów koncentracyjnych tańczyli wokół płonącego portretu Adolfa Hitlera, aby uczcić zwycięstwo aliantów nad nazistami.

Po wojnie Bejarano wyemigrowała do Izraela i wyszła za mąż za Nissima Bejarano. Para miała już dwoje dzieci, Ednę i Jorama, zanim w 1960 roku wróciła do Niemiec. Po ponownym zetknięciu się z jawnym antysemityzmem Bejarano postanowiła zaangażować się politycznie, współtworząc w 1986 r. Komitet Oświęcimski, którego celem jest umożliwienie ocalałym opowiedzenia swoich historii.

Wraz ze swoimi dziećmi grała melodie w języku jidysz i żydowskie pieśni oporu w hamburskim zespole Coincidence, a także z hip-hopową grupą Microphone Mafia, aby szerzyć antyrasistowskie przesłanie wśród niemieckiej młodzieży.

„Wszyscy kochamy muzykę i mamy wspólny cel: walczymy z rasizmem i dyskryminacją" - powiedziała AP o swojej współpracy między kulturami i pokoleniami.

Bejarano otrzymała liczne nagrody, w tym niemiecki Order Zasługi, za swoją działalność przeciwko temu, co nazwała „starymi i nowymi nazistami", cytując ostrzeżenie ocalałego z Holokaustu Primo Leviego, że „to się wydarzyło, więc może się powtórzyć".

Zwracając się do młodych ludzi w Niemczech i poza nimi, Bejarano mówiła: „Nie jesteście winni tego, co się wtedy stało. Ale stajecie się winni, jeśli nie chcecie słuchać tego, co się stało".

Nie stroniła również od krytyki współczesnych niemieckich urzędników, jak na przykład wtedy, gdy urząd podatkowy odebrał status organizacji charytatywnej największej organizacji antyfaszystowskiej w kraju. Decyzja ta została później cofnięta.

W liście kondolencyjnym do jej dzieci prezydent Niemiec Frank-Walter Steinmeier napisał, że Bejarano „doświadczyła na własnej skórze, co to znaczy być dyskryminowanym, prześladowanym i torturowanym" i pochwalił jej pracę edukacyjną.

„Ponieśliśmy wielką stratę w związku z jej śmiercią" - dodał. „Ona zawsze będzie miała miejsce w naszych sercach".

___

Kirsten Grieshaber przyczyniła się do tej relacji.

Autor: 
Frank Jordans / tłum. Magdalena Nowicka
Polub Plportal.pl:

Reklama