Berberyjskie „kulturowe przebudzenie” na Wyspach Kanaryjskich

Reklama

pt., 05/28/2021 - 16:52 -- MagdalenaL

Ludność kanaryjska na nowo odkrywa swoją berberyjską kulturę, w dużej mierze zniszczoną przez pięć wieków hiszpańskiej kolonizacji.

Kiedy Hiszpanie pod sztandarem korony Kastylii podjęli podbój Wysp Kanaryjskich pod koniec XV wieku, wyspy zamieszkiwali Guanczowie, plemiona Berberów wywodzące się z Afryki Północnej. Zdecydowanie sprzeciwili się oni najazdowi, ale zostali pokonani przez Kastylijczyków w 1496 r. Wielu ocalałych zostało przesiedlonych na Półwysep Iberyjski, a ci, którzy pozostali na Teneryfie, przyswoili sobie styl życia i religię zdobywców. Kanaryjczycy, będący wynikiem połączenia europejskich osadników i rdzennej ludności berberyjskiej, zaczęli na nowo odkrywać tę dawną kulturę.

Wkład genetyki i językoznawstwa

Dzięki historii, archeologii, etnografii i językoznawstwu porównawczemu "berberyjskość" Kanaryjczyków zaczyna być coraz bardziej widoczna. Z analiz genetycznych i językowych wiemy, że ich rdzenni przodkowie byli głównie Berberami. Według ostatnich badań ich genomy są zbliżone do populacji Mozabitów lub Sahrawi. Ten element genetyczny jest nadal powszechny u populacji Wysp Kanaryjskich. Zwłaszcza wśród kobiet, ponieważ przybyszami z Hiszpanii byli głównie mężczyźni.

Guanczowie przybyli na wyspy między V i I wiekiem p.n.e. Ze względu na brak pozostałości archeologicznych statków przypuszcza się, że przybywali oni stopniowo wraz z żeglarzami fenickimi i rzymskimi galerami. Z najnowszych badań wynika, że nie mieli oni żadnej wiedzy na temat nawigacji, stąd teoria, że zostali przesiedleni przez Rzymian, co tłumaczyłoby znikomy handel między poszczególnymi wyspami archipelagu.

Wiadomo też, że przywieźli ze sobą swoje zwierzęta domowe - kozy, owce, świnie, psy - a także pszenicę, fasolę i jęczmień. Mieszkali głównie w naturalnych jaskiniach, zajmowali się rolnictwem i hodowlą zwierząt.

Odkrywanie na nowo zapomnianej przeszłości

Guanczowie byli więc jedynymi Berberami, którzy nie zostali zislamizowani. Ich cywilizacja, która została prawie całkowicie wykorzeniona przez hiszpańską konkwistę, pozostawiła jednak ślady i pozostałości, które zostały odkryte w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat. Znaki podobne do alfabetu tifinagh, pisanego języka berberyjskiego, znaleziono wyryte na skałach.

Po podboju Wysp Kanaryjskich, hiszpański stał się językiem urzędowym i dominującym, ale rdzenni mieszkańcy archipelagu posiadali swój własny język, znany jako kanaryjski berberyjski. Nazw wsi, imion i zwyczajów nie da się wyjaśnić bez kultury Amazigh (berberyjskiej). Nawet jeśli język zniknął, w hiszpańskim dialekcie kanaryjskim nadal odnajdziemy słowa pochodzenia berberyjskiego.

Dziś Kanaryjczycy wskrzeszają to zapomniane dziedzictwo. Znaczące prace badawcze umożliwiły przywrócenie tej tożsamości kulturowej. Mimo że język Amazigh został zapomniany - ostatnie pisemne wzmianki o jego używaniu na Teneryfie pochodzą z XVII wieku - w niektórych społecznościach używany był zapewne do XIX wieku.

Odkrywanie korzeni na nowo

W ostatnich latach rozpoczął się powrót do tożsamości Amazigh, napędzany rosnącą wiedzą o kulturze przedhiszpańskiej. Witryna Izuran działa na rzecz rozpowszechniania tej wiedzy, a najnowsze badania i stowarzyszenia kulturalne mają duży wpływ na podtrzymywanie dziedzictwa przodków kultury kanaryjskiej. Na przykład poprzez odtworzenie starych wiejskich festiwali, takich jak Beñesmer, który obchodzony jest w czasie sierpniowych żniw.

Autor: 
Michel Lachkar / tłum. Paweł Ołoś
Zagłosowałeś na opcję 'w górę'.
Polub Plportal.pl:

Reklama